Zijn we echt vrij?!

Voor de tweede keer zal ik de Keti Koti viering in Suriname meemaken. Voor de tweede keer dat het dus ook een vrije dag is. Deze dag moet mijns inziens ook in Nederland een nationale vrije dag zijn want ik denk dat je als land ook moet vieren, ook al was je het laatste Westerse land, dat je een stap voorwaarts hebt gemaakt, om een beter land met een betere maatschappij te worden. In slavernij had je niet alleen slaven, ook meesters en ook zij moeten zich losmaken van die zieke valse superieure rol van weleer. Ook dat is slavernij en dehumanisering.

Verder vind ik dat er meer besef mag komen dat het heeft bijgedragen aan wat Nederland nu is. Een rijk land dat tegenwoordig helaas vergeet dat haar inwoners mensen zijn, geen nummers. 

Wat Suriname en haar diaspora betreft, vind ik dat er zeker meer besef mag komen. Besef over de origine van hetgeen wij voelen als volk. Ons gevoel van schaamte en spot als het op de winti-cultuur aan komt, ons streven(vooral in Suriname want in Nederland verandert dit gelukkig!) om op allerlei manieren 'goed glad haar' te hebben. Of dat we nog steeds zeuren over het 'draaien van de tong' omdat het een manier zou zijn om Hollandser te lijken? Dat elk wissewasje zoals een stomme voetbalwedstrijd een etnisch verhaal wordt en je voor elk land mag zijn behalve voor Nederland want je bent niet Nederlands maar je moet dan wel voor Brazilië zijn want je bent wel Braziliaans? 

Spreekt men zich dan niet uit tegen de eigen Surinaamse broeders en zusters die in Nederland wonen en een leven hebben opgebouwd ondanks de vele ontberingen die ook zij moeten doorstaan? Of zijn we nog steeds jaloers omdat zij  het privilege hebben te wonen en te leven dichtbij de superieure blanke meesters van weleer terwijl anderen hier ploeteren in de modder als ratten in een ton? 

Er moet besef komen dat wat wij nog steeds doen, een resultaat is van een eeuwenlange periode van ontheemding en ontmenselijking. Dat bouw je niet in nog geen twee eeuwen af, en weer op, en als je denkt dat je daar wel van hersteld bent dan ben je net als het kind dat altijd schreeuwt nooit hetzelfde te worden als haar ouders. Dan wordt je op een dag wakker met het besef dat je een exacte kopie bent.

Schreeuwen om excuses is voor mij nog steeds vastzitten in mentale slavernij. Blanken haten of jezelf vantevoren automatisch in een ondergeschikte of aparte positie plaatsen terwijl je boos bent om wat je is aangedaan, is voor mij ook mentale slavernij, uit vrije keuze! Schreeuwen om het behoud van Zwarte Piet eigenlijk ook, evenals schreeuwen om de afschaffing vanwege etnische redenen. Dan speelt ras dus nog steeds een grote rol waarbij het onmogelijk is een beschaafde discussie te voeren of om het te laten passeren voor wat het is, een kinderfeest dat gemoderniseerd moet worden. Maar laten we erover praten... Niet schreeuwen. 

Elk jaar vraag ik mezelf op deze dag wat we eigenlijk vieren? Want zijn we wel vrij? Waren onze voorouders op deze dag wel echt vrij. Of hebben ze het officiële dansje gedaan om vervolgens huiswaarts te keren met het besef dat ze nog verplicht waren tien jaar, tien jaar!, te werken onder staatstoezicht?

Hebben de mulatten, mestiezen en andere soorten kleurlingen van toen met hun bevoorrechte positie wel een vorm van besef over die afschaffing van de slavernij overgedragen aan hun nakomelingen? Of zijn zij nog steeds de heersende elite in dit land? Met rijkdommen waar de voorouders van hun eigen landgenoten bloed, zweet, tranen en hun leven voor gegeven hebben?

Is onze slavernij niet simpelweg getransformeerd naar een klassenmaatschappij waarbij het nodig is een Keti Koti Comedy Festival, gesponsord door een staatsbedrijf, een invulling te geven waarbij er een speciale dag voor VIP's moet zijn zodat de elite apart van 'de rest' kan genieten. Is het niet erg dat er Nederlands-Surinaamde artiesten optreden tijdens zo een festival die zich niet uitspreken tegen een achterhaald en koloniaal concept waar men in Nederland niets mee kan? Is dit hoe we onze gelijkwaardigheid in Suriname zien?

Is het niet frappant dat een deel van de Surinaamse bevolking zichzelf nog steeds op de borst slaat omdat zij de slavernij zijn ontvlucht en tig jaar eerder officieel de vrijheid kregen maar waarvan de vrouwen heden ten dage nog steeds, en misschien wel meer, vast zitten met de gedachte 'glad haar' te moeten hebben en zichzelf tot in het belachelijke tooien met pruiken in de meest onnatuurlijke kleuren en lengtes?

Zijn we wel echt vrij als we ons nog steeds, zowel in Nederland als in Suriname, een breuk in de rondte werken om een koningshuis of een corrupt overheidsorgaan staande te houden ten koste van ons eigen gevoel als mens?

Zijn we wel echt vrij als we nog steeds niet in staat zijn om onze naasten te accepteren ongeacht het feit dat ze als man van mannen houden, als vrouw van vrouwen, onder de tatoeages zitten of dat ze niet de behoefte hebben naar de kerk te gaan?

Zijn we wel echt vrij als onze dochters zich moeten schamen voor hun liefde voor een man, alleen omdat zijn huid een paar tinten donkerder is?

Zijn we wel echt vrij als we nog steeds vol trots lopen te verkondigen dat Indianen te zwak waren om als slaaf te dienen maar dat negers wel sterk genoeg waren? Zijn we wel echt vrij als we de domheid van die redenering niet inzien?

Zijn we wel echt vrij als we onze stem bij de verkiezingen nog steeds laten bepalen door wie ons het lekkerste bordje eten geeft? Dat we springen als iemand met briefjes van honderd zwaait om haar te kopen in plaats van ons te vertellen wat zijn doelstellingen zijn om dit land verder vooruit te brengen?

Zijn we wel echt vrij als we ons nog steeds laten beïnvloeden door reclames om te consumeren? Zijn we wel echt vrij als we geconditioneerd zijn pas een gevoel van eigenwaarde te hebben als we een iPhone, Armani, Michael Kors of Givenchy onder onze bezittingen mogen scharen?

Zijn we wel echt vrij als we niet onze mening durven te ventileren omdat we broodvrees hebben of bang zijn voor represailles?

Zijn we wel echt vrij als we dit zien als een creools feest zonder erbij stil te staan dat als deze dag er niet was geweest er geen contractarbeiders waren gekomen? Dat het dus een dag voor elke Surinamer van elke etniciteit is? 

Hoe oprecht is het als we erom lachen maar uit een soort schuldbesef in onze frivole kasteeltjes een 'echte creoolse moksi alesi' bereiden terwijl we een dag later vrolijk verder schelden op 'die negers'? 

Als we nog niet snappen dat zolang we worden geleefd door ons ego, door materialisme, door vooroordelen, door onwetendheid en negativiteit, we nooit echt vrij zullen zijn....

Dat zijn de zaken waar ik jaarlijks bij stilsta op 1 juli. Natuurlijk ga ik feesten, trots op mijn Inheemse en Creoolse Winti afkomst. Dat geeft mij de kans mijn voorouders te danken voor hun actieve en hun passieve verzet tijdens deze eeuwen van onderdrukking en dehumanisering. Dankzij hen ben ik er nog. 

Maar eigenlijk moeten we 1 juli 1873 vieren en vooral herdenken. Op deze dag zouden we, in plaats van 1 minuut stilte te houden, een uur lang in de spiegel moeten kijken terwijl we onze hand in eigen boezem steken...

De nietigheid van de mens en de grootheidswaan van het ego

Voor het werk moet ik dagelijks mensen interviewen. Meestal is dat leuk, soms gewoon werk en af en toe echt niet leuk. Bijna onprettig. Vooral als je te maken krijgt met emotionele reacties waarbij mensen dan geheel de kern van het verhaal missen. 

Zo besteedde ik gisteren driekwart van een gesprek aan het kalmeren van een schoolhoofd. Ze was boos en voelde zich gepasseerd. En ik kreeg de wind van voren. Gelukkig bleef ik rustig. 

Toch ging het door mijn hoofd dat het eigenlijk onacceptabel was dat een schoolhoofd van een lagere school zich zo liet gaan, zich verexcuseerde, weer liet gaan, verexcuseerde en gewoon weer liet gaan!! 

Ze werd totaal geleid door emoties en ratio was echt ver te zoeken. Als zij bijvoorbeeld op de Zinniastraat stond met haar emoties dan was haar ratio ergens in een grot in het Himalayagebergte. 

Een die nog ontdekt moest worden door de mens. Waar het dus allemaal nog rauw, oer en wel puur was. Als je die grot in zou gaan, kreeg je dus een perfect beeld van hoe het was toen er nog geen regels waren en nuances nog moesten worden uitgevonden.

Maar waarom was ze nou zo boos? Ze had een boodschap verkeerd doorgekregen. Ik had namelijk een tip gekregen dat kinderen op haar school shisha-pennen gebruikten. Leraren deden er niks aan. Als er een gevonden was, werd deze niet in beslag genomen maar teruggegeven aan de kinderen.

Ik denk dat het komt doordat ze niet weten wat het is en ze worden niet voor niets pennen genoemd. Op het net zag ik dat er vorig jaar in Nederland ook al een beetje heisa was ontstaan vanwege hetzelfde onderwerp. 

Maar daar kosten die dingen rond de 5 euro zag ik. Hier, hoorde ik, gingen ze voor bedragen tussen de 45 en 75 srd over de toonbank. Kan dus niet anders dan dat een onwetende ouder het heeft gekocht voor een kind. 

Op de site van onder andere het Trimbos Instituut zag ik dat ze nog niet helemaal wisten in welke mate het schadelijk was. Maar het werd afgeraden. Beetje als in de begindagen van XTC in Nederland. Lekker feesten en gebruiken. Effect op de hersenen?! Ja, dat zien we ooit wel dan..

Echter betreft het hier een lagere school! En kinderen 'speelgoed' laten hebben dat hen laat wennen aan roken is sowieso fout. Trouwens, wennen aan roken?! Het is roken!

Het eerste wat het schoolhoofd zei was: "Wellllllllll!!!!!!!!" Zo een Surinaamse "wel" die mijn oma Lene altijd zei als ze een tijd lang had zitten broeien en dan ineens de persoon in kwestie voor zich staan. Als die "wel" kwam dan wist je dat er een lawine van woorden volgde!

Hoe ik durfde haar te beschuldigen van het toestaan van die dingen. Hoe ik durfde iemand als haar met haar opvoedkundige taak te betichten van zoiets. "Mevrouw, waar heeft u het over?!"

Ik vond dat ze het moest weten. Blijkbaar  vonden haar leraren dat niet nodig want ze wist van niets. Het is ook niet zo gek als iemand zo lichtontvlambaar is!

Uiteindelijk gaf ze na meerdere tirades over waarom de persoon niet naar haar toe was gekomen aan dat ze meteen stappen zou ondernemen."Maar ik voel me gepasseerd!"

"Mevrouw, de bezorgde ouder wilde ook de gemeenschap op de hoogte stellen. U passeren was niet de motivatie voor de beslissing de pers te benaderen!". Hielp niet.

Het was wel duidelijk dat haar denkwijze was: oooooo, mijn naam en imago.....ooo, de naam van de school....oo, de kinderen. Het argument dat ze samen met de ouders de kinderen moest opvoeden kwam ook echt als laatste.

Dat geschreeuw vanuit emotie, daar is zij niet de enige in. Vaker zie je dat men hier vanuit emotie reageert maar dan niet op een sociale manier. Het gaat dan meer om boosheid.

Bouterse die vanuit emotie uitspraken doet richting Amerika. Moedig van de oppermier om de olifant uit te dagen maar hij brengt zo wel het hele mierenrijk in gevaar. Foute vergelijking want mieren zijn georganiseerd en olifanten intelligent.

Ik hoop dat mensen het gaan leren om zaken te bekijken vanuit een helicopterview in plaats van alleen binnen hun eigen, door zelfgemaakte oogkleppen, beperkende kaders. 

In zo een kader neemt je ego veel ruimte in beslag. Alles wat binnendringt, raakt dat ego. Verbreed je je visie, en dat kan tegenwoordig makkelijk met internet, dan verruim je je kader. Dan merk je dat je maar een simpel onderdeel bent van een groter geheel. 

Ik kijk vaak naar de sterren. Al van kleins af aan. Mijn vader tilde me op en hield me op zijn arm en samen keken we naar de hemel en de sterren. "Wat is er achter die sterren, papa? Waar stopt het? Kunnen we daarheen gaan?"

De nietigheid van de mens was, voor mij,  vanuit het oergevoel van een kind, toen al een feit. Dat grote gedoe is aan mij niet besteed. Ik word ook bijna niet boos. Lach dingen weg. Feedback hoor ik graag. 

De keren dat ik woede, irritatie of boosheid ervaar, zal ik het wel aangeven. Waarom? Je moet toch altijd je doel in de gaten houden. Ik wilde dat schoolhoofd op de hoogte stellen, dat was mijn doel. 

Een ander had haar waarschijnlijk ook de wind van voren gegeven en dan was er helemaal niks van terecht gekomen. Haar doel was mij de les lezen, die kans heb ik haar gegeven en toen ze uitgeraasd was heb ik het rustig uitgelegd.

Wel jammer dat het niet op een zakelijke manier kon en ze niet vanuit haar functie heeft geredeneerd want dan waren de kinderen op de eerste plaats gekomen en was het gesprek binnen een minuut afgelopen.

Ach, het heeft wel weer geresulteerd in een verhaal. Met meerdere lagen. Net als lapis!Zo lekker, hè, om het dan laagje voor laagje los te trekken en te eten. Je proeft het beter en geniet er langer van!

Sranan Tongo en identiteitsvorming

Sranan Tongo zou ik niet echt willen spreken. Surinaams spreken met een Nederlands accent is verschrikkelijk. Dat heeft iedereen zelf kunnen horen in 'Hoe Duur Was de Suiker?' en ik zal zelf nooit die woorden vergeten: 'goo naa iensej'. Achteraf dacht ik misschien was het een poging het te doen klinken als 'toen' maar dan zou het bijvoorbeeld toch eerder 'goo naa iensai' moeten zijn omdat dat nog dichter ligt bij 'go inside', waar het vandaan komt.

ABC-boek en een klein leerboekje voor de negers in Suriname(vrij vertaald)

Goed, de film was niet de reden waarom ik over Sranan Tongo schrijf. Ik was enkele maanden geleden bij een lezing over deze taal. Zeer leerzaam en interessant was het. Ik heb namelijk van mijn grootouders geleerd dat men geen Surinaams mocht spreken als kind, het Nederlands werd erin gestampt en daar ben ik ze echt eeuwig dankbaar voor want zowel in Nederland als nu in Suriname komt mij dat goed van pas.
Op die lezing hoorde ik echter dat ten tijde van de slavernij het Surinaams echt de taal was van het land. Natuurlijk, ontstaan om te communiceren met de slaven, maar het werd wel gezien als een taal. Het was pas na de slavernij dat het Nederlands verplicht werd gesteld en het Sranan afgedaan werd als minderwaardige 'negertaal'. Volgens een spreker op die lezing werd dat gedaan om op die manier toch nog grip te kunnen houden op Suriname en haar bevolking. Ik schrok, want die gedachtes over die taal die mij waren aangeleerd waren dus onderdeel van een soort indoctrinatie.
Niet dat ik nu wel Surinaams wil gaan leren of spreken ofzo want ik versta alles en met behulp van wat glazen bier zal men verbaasd zijn over hoe vloeiend ik het wel niet kan, haha. Bleek dat er voor de afschaffing van de slavernij zelfs boekjes werden uitgegeven, soort van Lonely Planets van die tijd, waardoor men bijvoorbeeld in het buitenland basis-Surinaams voor handelaars kon leren alvorens men ons land bezocht. Rond 1844 ontstonden bijvoorbeeld ook de eerste scholen voor slaven, opgezet door de EBG, waarbij men ook Sranan Tongo leerde.

een overzicht van de feestdagen

Eigenlijk was het dus zoals vroeger in Nederland waar de elite Latijn sprak en het klootjesvolk gewoon Hollands of het dialect van hun streek. Zo sprak in Suriname de elite Nederlands en het klootjesvolk Sranan. De elite beheerste natuurlijk beide talen om te kunnen communiceren met hun slaven of horigen.
Nu kom ik daar zo op omdat men het hier heel de tijd heeft over natievorming. En daarom wil men allerlei vergezochte dingen doen als straatnamen en plaatsnamen veranderen omdat het herinnerd aan de kolonisatie. Tja, ik denk dan accepteer dat deel van de geschiedenis en als je echt meer focus wilt op de andere namen, doe dat dan in nieuwe wijken.Daarnaast vind ik het raar dat er maar weinig wordt gedaan aan het Sranan. Niet dat ik vind dat Sranan de officiele taal moet worden. Ik ben wel voorstander van tweetaligheid!

Er wordt gezegd dat er geen officiële schrijfwijze is, maar dat is dus wel zo ontdekte ik op die zelfde lezing. Taal is natuurlijk onderdeel van de identiteit van een land dus bij natievorming zou men meer aandacht moeten besteden aan de taal die niet voor niets Surinaams of Sranan(tegenwoordig kom je zelfs het racistische 'Neger-Engels' van vroeger nog tegen, sommige groepen gebruiken die term nog!!).

enkele wijze levenslessen

Ik was dus verbaasd toen ik naar het AZP(Academisch Ziekenhuis Paramaribo) belde en een welkomstboodschap in drie talen kreeg: Nederlands, Engels en Sranan! Ik vond dat geweldig want dat is NERGENS zo! Zelfs overheidsinstanties hebben telefoonbeantwoorders in het Nederlands alleen, sommige organisaties zelfs in het Engels alleen, en natuurlijk word er bij sommigen gewoon niet opgenomen., winkey face!

Ik schreef er een bericht over en waar ik bang voor was, gebeurde. Men vond het racistisch want waarom dan niet ook een van de andere talen. Toen brak mijn klomp en ik dacht toch nog WDF?! Iedereen spreekt  Sranan, BEHALVE IK!,  dus logisch dat men voor die taal kiest en niet voor een selectie van alle talen die dit land rijk is. Hoe lang zou het dan wel niet duren allemaal?

Anyway, grote mond over de oude kolonisator en natievorming en blablablalbalbalbalbalbalablablabalba en maar 1 ziekenhuis(en de SLM!) waar men in het Nederlands en het Sranan te woord gestaan wordt. Want zelfs nu nog zijn de immigranten die komen uit Brazilie en andere landen zoals Jamaica of Haiti, het Sranan wel machtig en niet het Nederlands of het Engels of het Javaans of het Hindi of het Aucaans of het Arowaks of het Galinja... waarom zijn er zoveel ego's hier in dit land die zelfs bij zo een bericht, wat een beetje goed nieuws is voor het hele land als eenheid, al meteen op hun borst gaan slaan, "En Ik Dan?"  schreeuwen en ineens vergeten dat ze in eerste instantie nog steeds Surinamer zijn ongeacht hun etniciteit.