Posts tonen met het label accent. Alle posts tonen
Posts tonen met het label accent. Alle posts tonen

dinsdag 20 mei 2014

Sranan Tongo en identiteitsvorming

Sranan Tongo zou ik niet echt willen spreken. Surinaams spreken met een Nederlands accent is verschrikkelijk. Dat heeft iedereen zelf kunnen horen in 'Hoe Duur Was de Suiker?' en ik zal zelf nooit die woorden vergeten: 'goo naa iensej'. Achteraf dacht ik misschien was het een poging het te doen klinken als 'toen' maar dan zou het bijvoorbeeld toch eerder 'goo naa iensai' moeten zijn omdat dat nog dichter ligt bij 'go inside', waar het vandaan komt.
ABC-boek en een klein leerboekje voor de negers in Suriname(vrij vertaald)

Goed, de film was niet de reden waarom ik over Sranan Tongo schrijf. Ik was enkele maanden geleden bij een lezing over deze taal. Zeer leerzaam en interessant was het. Ik heb namelijk van mijn grootouders geleerd dat men geen Surinaams mocht spreken als kind, het Nederlands werd erin gestampt en daar ben ik ze echt eeuwig dankbaar voor want zowel in Nederland als nu in Suriname komt mij dat goed van pas.
Op die lezing hoorde ik echter dat ten tijde van de slavernij het Surinaams echt de taal was van het land. Natuurlijk, ontstaan om te communiceren met de slaven, maar het werd wel gezien als een taal. Het was pas na de slavernij dat het Nederlands verplicht werd gesteld en het Sranan afgedaan werd als minderwaardige 'negertaal'. Volgens een spreker op die lezing werd dat gedaan om op die manier toch nog grip te kunnen houden op Suriname en haar bevolking. Ik schrok, want die gedachtes over die taal die mij waren aangeleerd waren dus onderdeel van een soort indoctrinatie.
Niet dat ik nu wel Surinaams wil gaan leren of spreken ofzo want ik versta alles en met behulp van wat glazen bier zal men verbaasd zijn over hoe vloeiend ik het wel niet kan, haha. Bleek dat er voor de afschaffing van de slavernij zelfs boekjes werden uitgegeven, soort van Lonely Planets van die tijd, waardoor men bijvoorbeeld in het buitenland basis-Surinaams voor handelaars kon leren alvorens men ons land bezocht. Rond 1844 ontstonden bijvoorbeeld ook de eerste scholen voor slaven, opgezet door de EBG, waarbij men ook Sranan Tongo leerde.
een overzicht van de feestdagen

Eigenlijk was het dus zoals vroeger in Nederland waar de elite Latijn sprak en het klootjesvolk gewoon Hollands of het dialect van hun streek. Zo sprak in Suriname de elite Nederlands en het klootjesvolk Sranan. De elite beheerste natuurlijk beide talen om te kunnen communiceren met hun slaven of horigen.
Nu kom ik daar zo op omdat men het hier heel de tijd heeft over natievorming. En daarom wil men allerlei vergezochte dingen doen als straatnamen en plaatsnamen veranderen omdat het herinnerd aan de kolonisatie. Tja, ik denk dan accepteer dat deel van de geschiedenis en als je echt meer focus wilt op de andere namen, doe dat dan in nieuwe wijken.Daarnaast vind ik het raar dat er maar weinig wordt gedaan aan het Sranan. Niet dat ik vind dat Sranan de officiele taal moet worden. Ik ben wel voorstander van tweetaligheid!

Er wordt gezegd dat er geen officiƫle schrijfwijze is, maar dat is dus wel zo ontdekte ik op die zelfde lezing. Taal is natuurlijk onderdeel van de identiteit van een land dus bij natievorming zou men meer aandacht moeten besteden aan de taal die niet voor niets Surinaams of Sranan(tegenwoordig kom je zelfs het racistische 'Neger-Engels' van vroeger nog tegen, sommige groepen gebruiken die term nog!!).
enkele wijze levenslessen

Ik was dus verbaasd toen ik naar het AZP(Academisch Ziekenhuis Paramaribo) belde en een welkomstboodschap in drie talen kreeg: Nederlands, Engels en Sranan! Ik vond dat geweldig want dat is NERGENS zo! Zelfs overheidsinstanties hebben telefoonbeantwoorders in het Nederlands alleen, sommige organisaties zelfs in het Engels alleen, en natuurlijk word er bij sommigen gewoon niet opgenomen., winkey face!

Ik schreef er een bericht over en waar ik bang voor was, gebeurde. Men vond het racistisch want waarom dan niet ook een van de andere talen. Toen brak mijn klomp en ik dacht toch nog WDF?! Iedereen spreekt  Sranan, BEHALVE IK!,  dus logisch dat men voor die taal kiest en niet voor een selectie van alle talen die dit land rijk is. Hoe lang zou het dan wel niet duren allemaal?

Anyway, grote mond over de oude kolonisator en natievorming en blablablalbalbalbalbalbalablablabalba en maar 1 ziekenhuis(en de SLM!) waar men in het Nederlands en het Sranan te woord gestaan wordt. Want zelfs nu nog zijn de immigranten die komen uit Brazilie en andere landen zoals Jamaica of Haiti, het Sranan wel machtig en niet het Nederlands of het Engels of het Javaans of het Hindi of het Aucaans of het Arowaks of het Galinja... waarom zijn er zoveel ego's hier in dit land die zelfs bij zo een bericht, wat een beetje goed nieuws is voor het hele land als eenheid, al meteen op hun borst gaan slaan, "En Ik Dan?"  schreeuwen en ineens vergeten dat ze in eerste instantie nog steeds Surinamer zijn ongeacht hun etniciteit.

vrijdag 12 juli 2013

Allochtone autochtoon, autochtone allochtoon

Het zijn eigenlijk verschrikkelijke woorden. Maar goed, het is nu eenmaal onderdeel van de vocabulaire en iedereen weet dus gelijk wat je bedoelt.

Zeker in deze context. 26 jaar lang was ik een allochtoon in Nederland. 26 jaar lang zag ik Nederland toch als mijn vaderland. 26 jaar lang bleef Suriname mijn moederland.

En nu ben ik hier, ik ben thuis, en in de praktijk ben ik weer een allochtoon.

Als ik goed terug denk, heb ik in de periode tot mijn tiende jaar, zo vaak de vraag gehad of ik in Nederland was geboren. Ik heb mij zo vaak moeten 'verdedigen', dat ik echt van hier was en hier was geboren. Men vond namelijk dat ik te netjes sprak en ik had die welbekende oeWee niet! 
En men had daarom bedacht dat het niet anders kon dan dat ik elders was geboren.  Simpele uitleg? Mijn ouders, toen nog samen, en mijn grootouders vonden het van belang dat ik behoorlijk Nederlands sprak en het was mij ten strengste verboden Surinaams te spreken. Ook werd ik geplaatst op een particuliere school, de Vrije School, tussen de elite van Suriname. Dus ik had wel een Surinaams accent maar een accent dat de gewone man niet kende!

Mijn eerste jaren in Nederland kreeg ik alleen maar te horen dat ik de W had, zo vaak dat ik mijn stotteren gebruikte om naar een logopedist te gaan die ik vroeg mij van die 'oeweee' af te helpen. Zij verklaarde mij voor gek en sprak schande van die personen die mij dat hadden wijsgemaakt!
We hebben een middag besteed eraan waarbij ze mij gewoon uitlegde waarom mensen 'oewee' zeiden en niet Wee zodat ik zou snappen dat het niet zo erg was. Ik ben haar nog steeds dankbaar!

En nu kan ik niet wachten tot ik weer dat Surinaamse accent krijg, ook al wil ik die 'oewee' nog steeds niet, haha! 
Ik heb ook besloten gewoon te praten zoals ik praat. Dus ik spreek gewoon Hollands. 
Pas geleden belde ik een taxi. Ze vroegen hoe ik te herkennen zou zijn en ik zei dat ik een blauwe rugzak om had (m'n geliefde blauwe Herschel tas!). Enkel minuten later stopte er een taxi. Er was een aparte stilte en na vijf minuten zei de chauffeur: ' Dus ze hadde me geseg dat er e bakra meneer(blanke man) zou staan toch, dus toen ik u sag dagt ik 'huh?!' Ik begon te lachen en begon te praten en hij snapte het gelijk!

Nu besef ik dat ik 26 jaar lang het woordje 'noh' en het woordje 'boy' heb gemist! 
Hoe heerlijk om, als iemand je iets vertelt, weer te kunnen zeggen 'ja, noh?' in plaats van dat woordje in te slikken en het in je hoofd te zeggen. Hardop zei je dan 'ojaaa?'
Hoe heerlijk om weer te kunnen zeggen 'ja, boy!' Of 'boooy, ik heb lekker gegeten!' In plaats van 'nouzeg, wat heb ik lekker gegeten!'
Hoe heerlijk om weer te kunnen zeggen' Ai!' In plaats van ' ja, is goed!'
Hoe heerlijk om weer te kunnen zeggen 'Is je zaak!' met een vette tjoerie erachteraan!
Of 'zomaar doe je zo!!'of 'ga je gaan?' Of 'huuuuuuuu, je ben hinduuuuurluk!'

Dat aanpassen en wringen in een keurslijf, zucht, het brak me echt op. Surinaamse vrienden en collega's weten dat ik de laatste jaren weer zo sprak. Ze dachten als een grap maar het was echt. 
Ik moest het er ergens uit laten zodat ik me op andere plekken weer aan kon passen. 

Nu ben ik hier in de zon en ik wil feller stralen als die zon. Niks keurslijf. 

Ik ben. Wie ik ben. 
Klaar!

Ja noh? 

Ai!

Boooy, is je zaak!

Ja noh?

Ai!

En ik zeg een ding. Dat accent dat de bakras, blank of gekleurd, hier hebben klinkt zo mooi he! 
Dat strakke Hollandse met een Surinaamse no spang  flair erin! Gotta love it. I do!