Zeeschildpadden, Dolfijnen en Regen. Veel Regen!

Soms moet je dat stemmetje in je achterhoofd niet negeren. Eigenlijk moet je dat nooit doen. Het is namelijk je intuïtie, een instinct of een soort oerversie van jezelf die tegen je huidige ik praat. En die tweede 'jou'(eigenlijk de eerste), dus het instinct, is altijd gericht op overleven en wat het zegt tegen je heeft dus als doel je te laten overleven.

Matapica

Zo stond ik dus gisteren met een vest in mijn hand. Ook met schoenen en bedacht ik me dat het goed zou zijn mijn telefoon thuis te laten en zei het stemmetje dat ik eigenlijk een regenponcho moest kopen. Op slippers, zonder vest en met telefoon ging ik dus richting Matapica. Ik kon mee met een tour om zeeschildpadden te zien en aangezien het seizoen bijna over is en ik misschien weer wegga, dacht ik ik 'grijpen die kans'. Ik heb het geweten.Urenlang heb ik in de stromende regen gelopen. Doorweekt tot op het bot liep ik te rillen als een natte kat.

zonsondergangen zijn altijd mooi om getuige van te zijn

Het begon allemaal leuk. Bootje op, varen en dolfijnen spotten. Ondanks dat ik meerdere keren een dolfijnen tour heb meegemaakt, was dit de eerste keer dat ik er zoveel zag. Wel vijftien en ze waren zo leuk!! Spelen met elkaar, spetteren, duiken, buitelingen maken, ons echt aankijken daarbij en ik maar foto's schieten met mijn telefoon. Tja, die is verregend, werkt niet meer dus weg alle mooie foto's die ik had weten te maken. 

Steve-O 

Op Matapicastrand aangekomen werd er een kampvuur gemaakt door onze gids Steve-O. Die bleek trouwens uit Rotterdam te komen en sinds acht jaar hier te wonen, op zoek naar avontuur. Die zucht naar vrijheid na leven in Rotterdam herkende ik in hem. Hij liep in gemakkelijk zittende kleding, maakte zich niet druk of het vies werd en ik hoorde het natuurlijk aan het accent, zelfs na acht jaar! Opvallend was de manier waarop hij sprak over de zeeschildpadden. En hoe hij met ze omging toen we er een vonden.

Toen ik klein was heb ik weleens schidpadeieren gegeten en ik herinner het mij als erg lekker. Er was een seconde dat er 'hmm, lekker'door mijn hoofd ging

Heel zachtjes hielp hij haar mee met graven. En hij ging er rustig bij zitten. En ook hij was doorweekt van de regen maar dat deerde hem niet terwijl ik aan het rillen was en langzamerhand steeds chagrijniger werd. En naarmate ik chagrijniger werd, ging het steeds harder regenen met als resultaat dat ik op een gegeven moment als een nukkig prinsje rondliep, behalve als de camera aan was en ik mijn verhaal moest doen.

Ik zou al met de tour meegaan en toen had onze cameraman bedacht dat het misschien wel leuk zou zijn mee te gaan en te filmen. Net zoals vele Surinamers was hij nog nooit zover geweest en ik kon, in tegenstelling tot de rest van de collega's, het zelfinitiatief wel waarderen. Op de regen na was het ook voor hem een belevenis om die zeeschildpadden in actie te zien.

licht schrikt ze af dus mocht er geen flits worden gebruikt en werd er met een zaklamp bijgeschenen zodanig dat het dier niet de bron ziet en alleen een schijnsel dat niet stoort. Zij was net klaar met leggen en sloot haar nest af.

Indrukwekkend was het. Zo een groot beest dat haar ding doet. Eentje keken we recht in de ogen aan en ik voelde me echt klein worden. Ze leek te met haar ogen te vragen wie we waren en wat we wilden en waarom we haar stoorden.Het maakte veel goed wat betreft de regen. We hebben in totaal misschien wel vier uur in de stromende regen gelopen, gewacht en gekeken naar het leggen van de eieren. 

Ik ben blij dat ik het heb meegemaakt en ik ben nog blijer dat ik Matapicastrand heb gezien toen het nog licht was. De lichtval bij een zonsondergang is echt schitterend. Het komt van opzij en is zachter. Ik heb toen ik fotografeerde altijd geprobeerd te werken met natuurlijk licht, soms een tijdlang een locatie bestuderend om erachter te komen op welk tijdstip van de dag er een bepaalde lichtval was. 

Marinio, een van de andere gidsen, in actie. Illustreert goed hoe ik mij op dat moment voelde, happy!

Het is wel balen dat mijn telefoon kapot is. Maar het is maar een apparaat. Wel een waar ik erg aan gehecht was maar dat kwam omdat het een cadeau was van de eigenaar van de Bazar. Van de week zal ik kijken naar een nieuwe Iphone. Ze kosten hier ongeveer SRD 2200. Duurder dan een laptop maar ik wil geen telefoon van een ander merk. Het is een van de nukken die ik heb zoals in de ochtend geen andere koffie willen drinken dan oploskoffie van Douwe Egberts.

Matapica was bijzonder. Het strand. De wind. De dieren(er waren ook kwispelende zwerfhonden. De golven die soms zo hard op de kust sloegen dat het leek alsof er iets knalde. De stilte tussen de golven was voor mij ook bijzonder. En toen ik daar liep in de stromende regen voelde ik me alsof ik werd gereinigd. Het was alsof het een dubbele ervaring was. Een van mij als Chrisje in het nu die opnames maakte dus aan het werk was en getuige was van iets bijzonders. 

ik wou dat ik dit kon hahaha

En een andere ervaring die werd opgedaan door mijn spirituele ik die werd gewassen en ontdaan van alles wat 'zwaar' was.Een paar keer zag ik vanuit mijn ooghoeken twee schimmen enkele meters naast mij lopen. Ze leken hoofdtooien te hebben, goudkleurige lendedoeken en beiden een speer, ook van goud. Het maakte me niet bang. Ik was banger van de golven die op dat moment dreigend dichtbij kwamen en waar we, toen met zijn vieren, nog bijna in het water liepen, deden we ineens een grote stap van het water af.

Thuis gekomen was het zo raar met de hond van mijn buren. Ze heet Charlotte en het kostte heel veel moeite om vrienden met haar te worden maar het is me gelukt. Ze wil geaaid worden en kwispelt standaard, soms piept ze en loopt altijd mee tot aan het einde van het tegelpad naar mijn huis. Vannacht niet. Ze liep mee en kwam op mijn terras toen ik het hek opendeed. Ze keek me recht in de ogen aan en toen ik haar wilde aaien boog ze hoofd op een hele sierlijke manier. Alsof ze in een kostuumdrama meespeelde. 
"
Ze bleef liggen en ik keek haar aan, vermoeid want het was inmiddels twee uur in de nacht. "Charlotte", zei ik, "je mag blijven maar ik wil slapen en dan doe ik het hek weer dicht en dan kan je niet weg straks. Ga alsjeblieft naar voren."Ze bleef me strak aankijken en bij de derde keer stond ze verontwaardigd op. In mijn hoofd hoorde ik de stem van een jong meisje dat zei "Dan niet!!!"terwijl ze snoof of een tjoerie maakte. Ik lachte.

Vanochtend was mijn telefoon nog steeds stuk, mijn kleren nog steeds zeiknat en Charlotte stond weer voor mijn hek te kwispelen met haar staart terwijl ze mij aankeek en ik mij afvroeg of er een verband was tussen mijn ervaring op Matapica en haar gedrag. 

De Rotdag

Vandaag was echt een rotdag. Zo eentje waarbij tot tien tellen niet meer helpt. Het was ook de eerste dag waarop ik tegen mensen in mijn buurt heb gezegd dat ze beter even niet tot mij konden praten omdat ik bij het minste geringste zou kunnen ontploffen. Ik denk dat ik mijn hele mond van binnenuit zou hebben opgevreten van ergernis als het niet zo pijnlijk zou zijn. Omdat het werk gerelateerd is, kan ik niet in details treden maar vandaag zei president Bouterse tijdens een toespraak waarbij zijn microfoon het niet goed deed: "Ik moet maar roeien met de riemen die ik niet heb.." En zo voelde ik mij vandaag de hele dag. 

Veel mensen spreken de president aan met hun noden. Hij maakt er altijd tijd voor vrij en staat de mensen geduldig te woord. Tijdens zijn toespraak vertelde hij dat hij naar de Sawarieweg ging. Daar bracht ik veel tijd door tijdens mijn jeugd en ligt het graf van mijn oma.

De president was te laat op het item en zei daarover "Zo zie je maar weer dat we echt iets moeten doen aan het verkeer!" Of hij doelde op het verkeersongeval van eergisteren waarbij een schoolbus werd aangereden door een truck weet ik niet maar verder zei hij niks over dat ongeval terwijl dat een grotere reden zou zijn om iets te doen aan het verkeer. Toevallig kwam ik ook terecht bij een moeder van wie er vier kinderen in die bewuste bus zaten. Een is thuis aan het herstellen van zijn verwondingen en twee liggen nog in het ziekenhuis. Daarvan is eentje in coma. De vierde is gisteren overleden in het ziekenhuis. Het was heftig om zoiets te doen en je voelt je heel erg machteloos. Het verkeer hier is echt verschrikkelijk en er zijn nu al 27 verkeersdoden gevallen sinds het begin van dit jaar. Vorig jaar waren er ook vier jongeren slachtoffer geworden in het verkeer en toen hoopte men dat het zou veranderen maar helaas. En dat terwijl men op de rijscholen uitvoerig word onderricht in verkeersfatsoen. Dat het resultaat onfatsoenlijk gedrag is, is treurig. Zeker voor zo een moeder van vier die met tranen in haar ogen verteld dat haar zoon die ochtend nog had gedanst voor haar. Het werd in ieder geval een van mijn slechtere interviews en een collega journalist die er was zei ook tegen me dat ik een beetje koud was.

Het was ook wel moeilijk overschakelen. Zeker als je net van een item(het was de opening van een nieuwe bank) komt waar de president lollige grapjes maakt zoals "Ik heb de eerste storting gedaan!" nadat hij van het toilet kwam. Toch was dit niet de reden waarom ik dit blog schrijf. Maar als het komt en eruit wilt dan moet dat dan maar, toch.

"Meneer, ze zijn zo klein u kunt er best een nemen." Ja, dat dacht ik bij elk item en nu ben ik acht kilo zwaarder  en die moeten er nodig weer af!

Bij de opening van de bank werden er hapjes verdeeld. En het is me al een tijdje opgevallen dat er vanuit de overheid veel werd gezegd over een gezonde levensstijl maar dat er bij elk item van een overheidsorgaan dezelfde gefrituurde hapjes geserveerd worden en dezelfde flink met extra suiker gezoete dranken geschonken worden. Ik denk dan: geef dan het goede voorbeeld en serveer fruit of iets anders gezonds. Onlangs was ik bij de zoveelste onthulling van een plantenkas(donatie van een stichting aan een kindertehuis in het kader van geef ze geen vis maar een hengel) en dat was de eerste, en tot nu toe laatste, keer dat er vers fruit werd geserveerd aan de pers en de gasten. En iedereen reageerde enthousiast en het was heerlijk! Het daad bij woord voegen blijkt toch wel erg lastig. Goede van mij was dat ik ondanks het aandringen van de serveersters heb geweigerd een gefrituurde snack te nemen.

ik was blij om te zien dat dit de Surinaamse jeugd was die de president mocht ontvangen. 

Iets anders wat mij vandaag opviel was het standaard multi culti ontvangst commitee bestaande uit kinderen die dan gaan zingen voor de president. Deze was echter heel bijzonder want een daarvan was een albino meisje waar ik stiekem een foto van heb geschoten. Het deed me denken aan het Zuid Afrikaanse model waar ik onlangs een foto van gepost heb. Dat was de eerste keer dat ik een albino mooi vond. Ik ben heel mijn leven gefascineerd geweest door albino's maar door die foto viel het kwartje en zag ik schoonheid. Ik wilde dat extra benadrukken door haar op de foto te zetten voor mijn blog en ik schoot echt uit de losse pols met een verrotte camera en het resultaat was een foto waar ik redelijk trots op ben, ook al was het A-list-picture.

Goed, mijn dag was rot maar zal niet rot eindigen. Het begon wel heel mooie met een mailtje van de Sana Budaya Dance Company waarbij ze mij bedankten voor het artikel dat ik geschreven had. Het deed me goed. Want ik was daarin heel eerlijk over wat ik goed en fout vond en meestal denkt men dan dat je ze echt wilt breken. En al was de rest van mijn dag vrij klote, ik zal toch mijn dag afsluiten met de gedachte aan dat mailtje, het albinomeisje en dat ik NEE zei tegen een vette snack!

Van Een Rups Een Olifant Maken..

Vanochtend ging ik van huis en in geachten huppelde ik over het pad dat van mijn appartement naar de straat loopt. Dat deed ik omdat ik me bedacht dat ik over drie weken een jaar in Suriname ben en dat ik het eigenlijk erg naar mijn zin heb. Al een tijdje is dat zo en ik weet dat het is begonnen toen ik een stuk had gelezen op www.nieuwetijdskinderen.nl en dat ging over bepaalde effecten op de mens terwijl de Aarde in een overgangsfase zit. Niet iedereen gelooft daarin, ik wel. Ik geloof eigenlijk in van alles. 

Niet omdat ik met alle winden mee waai maar omdat ik bijvoorbeeld vind dat elke religie of levensbeschouwing iets heeft, zeker ook de zogenaamde natuurgodsdiensten die eeuwenlang als barbaars werden beschouwd door het Westen en waar nu nog steeds lacherig over wordt gedaan, eigenlijk meer door personen die afstammelingen zijn van mensen die vroeger leefden volgens die natuurgodsdiensten.

Het doet me soms wel pijn als ik merk dat hier in Suriname mensen winti verafschuwen of zich ervoor schamen of dat er in Inheemse dorpen waar geen verharde wegen zijn of moderne voorzieningen wel een kerk staat terwijl de Inheemse taal en cultuur verdwijnen. Niemand staat er bijvoorbeeld bij stil dat alle groepen die naar Suriname kwamen hun eigen cultuur en religie hebben behouden behalve de Afrikanen die hierheen kwamen. Eigenlijk zijn ze (samen met de Inheemsen) helemaal ontheemd, verdeeld en geïndoctrineerd in het Christendom. Zo erg dat zelfs de mensen die in winti of andere (natuur)godsdiensten geloven altijd nog God aanroepen. 

Er wordt respect getoond, onder het mom van je weet maar nooit, maar ik vraag me serieus af of dat omgekeerd ook zo is. En waarom mij dat pijn doet? Omdat ik zelf geen enkel geloof veroordeel. En iemand een ander geloof of andere mensen te horen veroordelen voelt voor mij alsof ik naar mijn eigen voorouders zou kijken en zeggen 'ik haat je'. Of als ik een mes zou pakken en in mijn eigen buik zou steken. Misschien raar en het wil niet zeggen dat ik een allemansvriend ben maar een ieder heeft een waarde, misschien niet in mijn leven maar dan wel in het leven van iemand anders.Alleen al daarom moet men respect hebben voor elkaar.

Volgens sommigen gaan we eigenlijk weer terug naar een soort van basis, naar een soort manier leven zoals beschreven in boeken als De Nieuwe Aarde, De Celestijnse Belofte, Kruistocht naar Santiago de Compostela en zelfs The Secret waar iedereen een tijd lang van in de ban was. In dat soort boeken staat niks nieuws, vond ik. Het was wel goed om ze te lezen en te beseffen dat er meer is dan ons wordt voorgehouden.Nog beter was om eindelijk te zien dat niet-Westerse levensbeschouwingen werden geïntegreerd in plaats van afgedaan als belachelijk en dat men er echt iets van kon en wilde leren. Dat we bijna allemaal het einde van de wereld volgens de Maya-kalender verkeerd begrepen, bewijst dat hoe ontwikkeld we ook zijn, we ergens toch dom zijn. Of ons dommer voordoen om erbij te horen, omdat we bang zijn belachelijk te worden gemaakt om wat we echt geloven.

Gilgamesh

Dat waren de gedachten die ik had terwijl ik over het pad liep om een taxi te pakken en richting het werk te gaan. Ik bedacht me onder andere dat elke cultuur verhalen heeft over hogere wezens die uit de hemel kwamen.Waarom is het dan zo belachelijk om te geloven in buitenaardse wezens?! Elke cultuur heeft verhalen over een tsunami en een ark. Kijken we naar het verhaal van Gilgamesh dan zien we bijzonder veel gelijkenissen met de verhalen in de Bijbel terwijl het veel en veel ouder is dan de Bijbel. En ik bedacht me dat we nu ook elk jaar weer nieuwe trends voorspellen die een bewerking zijn van vorige en dus niks nieuws maar door goede marketing slikken we het als nieuw. Goede marketing... daarom weten de meeste mensen wie Jezus is maar niet wie Gilgamesh was.

The Jetsons

Intussen was ik bijna bij de poort en die wilde ik net open doen toen mijn oog viel op een rupsje dat echt mooi was. Felle kleuren en een soort antenne als bij The Jetsons. En ik maar denken dat ik echt de jungle in zou moeten om dit soort beestjes te zien. Het was prachtig en ook al was ik laat, nam ik toch echt de tijd een mooi plaatje te schieten met mijn telefoon. Zo een klein beestje dat mij eigenlijk ook deed walgen vanwege die peristaltische bewegingen waardoor het vooruit kwam maar mij ook fascineerde vanwege de schoonheid. Dat kleine beestje had een effect op mij. 

Doordat mijn blik viel op het beestje, haar antenne, haar Maja de Bij strepen, kwam er een boel los aan gedachten in mijn hoofd. Het effect van de natuur ofzo. En het mooie is dat ook al woon ik in de stad, ik nog steeds dicht bij de natuur ben en wandelen door de natuur, de omgeving in je opnemen terwijl je rustig ademhaalt is net zoveel waard als een meditatiesessie of een trip met behulp van drugs. Dan heb je er ineens een werkdag op zitten waarbij je van een mooie rups ineens een hele mooie olifant hebt gemaakt..met slagtanden!... en slurf van jewelste!...

Bureaucratie en de Burgerij

Even was ik vergeten dat ik in Suriname was, was weer aan het whatsappen met mensen in NL,  totdat ik mijn mail tussendoor ging bekijken. Ik kwam toen een zin tegen in een perscommuniqué van een districtscommissariaat. Deze zin luidde als volgt: 

"(puntjepuntje) zal haar bureaucratie nu volledig automatiseren om efficiënter hulp te bieden aan de burgerij"

Het was al opvallend omdat het in foutloos Nederlands was. Nog opvallender was natuurlijk het taalgebruik. Er wordt hier nog gesproken over een burgerij maar dat kan nog wel enigszins ook al doet het me denken aan de periode van de Industriële Revolutie. 

Dat er gesproken werd over het volledig automatiseren van 'bureaucratie' smeet mij direct terug naar Nederland. 

Meteen had ik nachtmerrie-achtige visioenen van mezelf terwijl ik me probeerde te bevrijden van een heel groot etiket met een nummer. Maar ik bedacht me ook dat ik niet de exacte betekenis van het woord wist, alleen de negatieve bijklank die het had in Nederland als men het erover had.

Ik ben toen gaan kijken op Google, ik wilde weten of mijn horrorgevoel nou echt klopte, en daar werd het begrip als volgt uitgelegd:

"een organisatiestructuur die gekenmerkt wordt door aan regels onderheven procedures, verdeling van verantwoordelijkheid, hiërarchie en onpersoonlijke relaties"

of

"sfeer van traagheid en starheid door te veel ingewikkelde regels en een te grote macht van ambtenaren"

of

"Verschijnsel waarbij een groot, log, apparaat van ambtenaren de mensen verstrikt in regeltjes en voorschriften en daardoor problemen geeft op het gebied van handel, contacten, enz. Hierdoor verloopt alles traag en is het moeizaam om iets te regelen."

of

is een organisatievorm waarin regels, procedures en afspraken standaard voor iedereen gelijk worden toegepast. Deze vorm van organiseren heeft als voordeel dat iedereen gelijk word behandeld, er duidelijke taakverdeling is en dat er rationeel en efficient gewerkt kan worden.

of

(de overheersing van) het ambtenarenapparaat, leidt vaak tot vertraging bij het tot stand komen van nieuwe ontwikkelingen.

Ja, horror dus. Veel dingen gaan vrij langzaam in Suriname en nieuwe ontwikkelingen worden over het algemeen geïnitieerd door het volk, oh nee 'de burgerij', en pas later volgt het logge overheidsorgaan. 

Dat heb ik me laten vertellen door De Deken van de Orde van Advocaten hier in Suriname tijdens een interview. We hadden het toevallig over een gerelateerd onderwerp waarbij hij aangaf te begrijpen waarom men zei 'power to the people' of de 'macht van het volk'.

Het automatiseren zou moeten zorgen voor efficiënter werken maar ik vraag me af of dat wel gaat gebeuren. Iemand die  niet wilt werken, zal dat niet ineens gaan doen omdat er bijvoorbeeld ineens computers staan waardoor niks meer op de ouderwetse manier moet. 'Yay Facebook, yay porno, yay surinaamse marktplaats, yay Facebook, yay Facebook' zie ik door de hoofden schieten.

En daar komt nog eens bij: 
waarom een districtscommissariaat eerder moderniseren dan een instantie als de vreemdelingendienst of het CBB waar men nog alle papieren op alfabetische volgorde in ladekasten bewaard en met de hand ondertekend en afstempelt?

Goed, zal wel een goede reden zijn die ik niet echt hoeft te weten. Wat ik wel weet is dat het woord bureaucratie veel te weeg bracht bij mij en dat ik dus misschien wel een trauma heb opgelopen toen ik er direct mee te maken had in Nederland nadat ik overspannen was. Een bureaucratisch trauma! Sick, hoor!

Laten we hopen dat het nog lang duurt voor iedereen hier een nummertje wordt, want dat ouderwetse heeft eigenlijk toch wel zijn charme..

Sranan Tongo en identiteitsvorming

Sranan Tongo zou ik niet echt willen spreken. Surinaams spreken met een Nederlands accent is verschrikkelijk. Dat heeft iedereen zelf kunnen horen in 'Hoe Duur Was de Suiker?' en ik zal zelf nooit die woorden vergeten: 'goo naa iensej'. Achteraf dacht ik misschien was het een poging het te doen klinken als 'toen' maar dan zou het bijvoorbeeld toch eerder 'goo naa iensai' moeten zijn omdat dat nog dichter ligt bij 'go inside', waar het vandaan komt.

ABC-boek en een klein leerboekje voor de negers in Suriname(vrij vertaald)

Goed, de film was niet de reden waarom ik over Sranan Tongo schrijf. Ik was enkele maanden geleden bij een lezing over deze taal. Zeer leerzaam en interessant was het. Ik heb namelijk van mijn grootouders geleerd dat men geen Surinaams mocht spreken als kind, het Nederlands werd erin gestampt en daar ben ik ze echt eeuwig dankbaar voor want zowel in Nederland als nu in Suriname komt mij dat goed van pas.
Op die lezing hoorde ik echter dat ten tijde van de slavernij het Surinaams echt de taal was van het land. Natuurlijk, ontstaan om te communiceren met de slaven, maar het werd wel gezien als een taal. Het was pas na de slavernij dat het Nederlands verplicht werd gesteld en het Sranan afgedaan werd als minderwaardige 'negertaal'. Volgens een spreker op die lezing werd dat gedaan om op die manier toch nog grip te kunnen houden op Suriname en haar bevolking. Ik schrok, want die gedachtes over die taal die mij waren aangeleerd waren dus onderdeel van een soort indoctrinatie.
Niet dat ik nu wel Surinaams wil gaan leren of spreken ofzo want ik versta alles en met behulp van wat glazen bier zal men verbaasd zijn over hoe vloeiend ik het wel niet kan, haha. Bleek dat er voor de afschaffing van de slavernij zelfs boekjes werden uitgegeven, soort van Lonely Planets van die tijd, waardoor men bijvoorbeeld in het buitenland basis-Surinaams voor handelaars kon leren alvorens men ons land bezocht. Rond 1844 ontstonden bijvoorbeeld ook de eerste scholen voor slaven, opgezet door de EBG, waarbij men ook Sranan Tongo leerde.

een overzicht van de feestdagen

Eigenlijk was het dus zoals vroeger in Nederland waar de elite Latijn sprak en het klootjesvolk gewoon Hollands of het dialect van hun streek. Zo sprak in Suriname de elite Nederlands en het klootjesvolk Sranan. De elite beheerste natuurlijk beide talen om te kunnen communiceren met hun slaven of horigen.
Nu kom ik daar zo op omdat men het hier heel de tijd heeft over natievorming. En daarom wil men allerlei vergezochte dingen doen als straatnamen en plaatsnamen veranderen omdat het herinnerd aan de kolonisatie. Tja, ik denk dan accepteer dat deel van de geschiedenis en als je echt meer focus wilt op de andere namen, doe dat dan in nieuwe wijken.Daarnaast vind ik het raar dat er maar weinig wordt gedaan aan het Sranan. Niet dat ik vind dat Sranan de officiele taal moet worden. Ik ben wel voorstander van tweetaligheid!

Er wordt gezegd dat er geen officiële schrijfwijze is, maar dat is dus wel zo ontdekte ik op die zelfde lezing. Taal is natuurlijk onderdeel van de identiteit van een land dus bij natievorming zou men meer aandacht moeten besteden aan de taal die niet voor niets Surinaams of Sranan(tegenwoordig kom je zelfs het racistische 'Neger-Engels' van vroeger nog tegen, sommige groepen gebruiken die term nog!!).

enkele wijze levenslessen

Ik was dus verbaasd toen ik naar het AZP(Academisch Ziekenhuis Paramaribo) belde en een welkomstboodschap in drie talen kreeg: Nederlands, Engels en Sranan! Ik vond dat geweldig want dat is NERGENS zo! Zelfs overheidsinstanties hebben telefoonbeantwoorders in het Nederlands alleen, sommige organisaties zelfs in het Engels alleen, en natuurlijk word er bij sommigen gewoon niet opgenomen., winkey face!

Ik schreef er een bericht over en waar ik bang voor was, gebeurde. Men vond het racistisch want waarom dan niet ook een van de andere talen. Toen brak mijn klomp en ik dacht toch nog WDF?! Iedereen spreekt  Sranan, BEHALVE IK!,  dus logisch dat men voor die taal kiest en niet voor een selectie van alle talen die dit land rijk is. Hoe lang zou het dan wel niet duren allemaal?

Anyway, grote mond over de oude kolonisator en natievorming en blablablalbalbalbalbalbalablablabalba en maar 1 ziekenhuis(en de SLM!) waar men in het Nederlands en het Sranan te woord gestaan wordt. Want zelfs nu nog zijn de immigranten die komen uit Brazilie en andere landen zoals Jamaica of Haiti, het Sranan wel machtig en niet het Nederlands of het Engels of het Javaans of het Hindi of het Aucaans of het Arowaks of het Galinja... waarom zijn er zoveel ego's hier in dit land die zelfs bij zo een bericht, wat een beetje goed nieuws is voor het hele land als eenheid, al meteen op hun borst gaan slaan, "En Ik Dan?"  schreeuwen en ineens vergeten dat ze in eerste instantie nog steeds Surinamer zijn ongeacht hun etniciteit.

Die Moksi Alesi waar ik nog steeds naar verlang

Zoals ik al eerder vermeld heb, eet ik op mijn verjaardag altijd moksi alesi. Geweldig lekker vind ik dat. Zeker djarpesi moksi alesi, met gedroogde garnalen, zoutvlees en gerookte vis, lekker hoor!!! Omdat ik heb gewerkt, was ik laat thuis en heb ik die dag maar vissoep gegeten. Meteen een dag erna begon dat gevoel te komen wat men hier 'lostoe' noemt. Mijn oma zei altijd dat het kriebel was, ergens achter in haar keel maar waar precies wist ze niet.
Anyway, via werk kwam ik in de buurt van X-Avenue en ik dacht hmm, die verkopen moksi alesi. Naar binnen, gevraagd hoe of wat en ja, ze hadden maar dan wel een bakkeljauw moksi alesi vanaf SRD 22 per portie. Goed, ik moest het er maar mee doen en het was echt heerlijk. Alleen waren ze de sambal vergeten!!
Toch heb ik een hele tijd staan bedenken of ik het wel zou doen. Ze hebben er namelijk een vitrine met allemaal bakken vol met gerechten. Elke bak voorzien van een mooie glimmende aluminium opscheplepel....behalve de bak waar de moksi alesi in zat. Het brandde echt op het puntje van mijn tong om er iets van te zeggen, zeker toen er nog meer bakken kwamen die werden voorzien van opscheplepels.
Wat nou het probleem was? Als enige bak had die van de moksi alesi een witte plastic opscheplepel die helemaal bruin uitgeslagen was door de hitte.Het zag er echt ranzig uit!

X-Avenue heeft zich gepresenteerd als een plek waar men nog niet kan 'fine-dine-n' en dan vind ik dat zoiets niet mag. Goed, ik heb het gelaten, zeker toen de vrouw mijn bakje helemaal vulde(en ja, ik dacht bij elke schep toch nog ooojee, extra bruin spul van die lepel dat in mijn bakje blijft, yuk!).
Uiteindelijk heb ik er wel enigszins van genoten maar dat gevoel van die 'lostoe' is er nog steeds. Tja, een bakkeljauw moksi alesi is niet hetzelfde als een djarpesi moksi alesi he!!! Zeker niet na het opscheppen met een lepel die in een huiskeuken thuishoort en niet in een professioneel restaurant.
En thuis zal men over het algemeen toch ervoor zorgen dat bij visite de mooie lepels te voorschijn worden gehaald maar als je laat betalen voor iets dan vind ik dat het 100% goed moet zijn... miereneukerig? beetje, maar ik heb ergens wel gelijk hahahha!

'Drang' van Sana Budaya

Zondag ben ik gaan kijken naar de generale repetitie van 'Drang'. Een dansvoorstelling van de Sana Budaya Dance Company. Voor mij was het de eerste keer dat ik in Suriname iets zag wat viel onder de noemer 'contemporary'. Ik moet zeggen dat ik ondanks de vele puntjes toch wel heel erg heb genoten van de voorstelling. Op sommige momenten moest ik mezelf dwingen niet te gillen 'Stop!, opnieuw want jullie gaan niet synchroon!!" en mezelf er aan herinneren dat ik niet meewerkte aan de voorstelling maar het alleen moest verslaan.

Het betrof een mengeling van moderne dans en klassiek Javaans. De verbeterpunten betroffen vooral de stukken moderne dans en soms ook wel in het Javaanse gedeelte. Bijvoorbeeld de beweging van een vlinder die op vier verschillende manieren word uitgevoerd. Ik kan me daar enorm aan ergeren. Een arm in een hoek van 90 graden zou bij iedereen 90 graden moeten zijn en niet variëren van 70 tot 95 graden. De kostuums vond ik niet helemaal geweldig, hoewel ik het wel snapte na het gesprek met de regisseur/choreograaf.
Het was prettig die feedback te kunnen geven aan iemand die er open voor stond. Hier staat men namelijk niet zo snel open voor kritiek, het wordt meteen gezien als een aanval of een poging iemand te breken. Stom!

Na de dans was er ook niemand die iets op te merken had terwijl de beschilderingen, van bijna alle dansers waren, uitgelopen en de gebruikte doeken niet meer blauw maar blauwzwart waren aan het einde. De regisseur gaf eerlijk toe dat het niet de bedoeling was toen ik ernaar vroeg maar dat er in Engeland, waar zij het deze week zullen uitvoeren, wel watervaste verf beschikbaar was. Dat is gelijk ook het stukje waar ik mij zorgen om  maak.Mensen zeiden na die generale 'Jullie gaan de voorpagina halen, ik weet het zeker!' en daar ergerde ik me dood aan. Wees realistisch en besef dat dans in Europa op een niveau is waar wij in de komende honderd jaar nog niet aan kunnen tippen. Dat we goed op weg zijn is een feit maar er is nog zoveel waar we aan moeten werken!

Een groot ding wat me irriteerde was het feit dat bewegingen niet mooi werden afgemaakt. Net zoals dat men woorden gebruikt maar de laatste letter niet uitspreekt. Dat heb ik ook aangegeven bij de regisseur (en daarna extra benadrukt dat ik het nog steeds de moeite waard vond). Ook irriteerde ik me aan de 'mise-en-place' om het zomaar even te noemen, de plaatsing van de mensen op het podium. Er was een stuk, een soort levend stilleven, wat prachtig was maar drie meter achter op de bühne werd gedaan terwijl er voor hen nog twee mensen stonden te wapperen met doeken. Weg aandacht, weg magie.

De Javaanse dansstukken waren desondanks gewoonweg geweldig. Als het hele stuk daaruit bestond en bepaalde 'moderne dans' bewegingen eruit waren gelaten, had ik misschien ook wel gezegd dat het voorpagina materiaal was.Hoe dan ook, blijf ik er dus bij dat we goed op weg zijn hier maar er nog lang niet zijn. Ik gun het SBDC deze kans om ervaring op te doen en met zoveel meer kennis en vaardigheden terug te keren. Zeker als je bedenkt dat ze alles zelf bekostigd hebben en geen subsidie krijgen.

Laatste puntje van lof: de muziek. Ook een mix van Javaans en modern, bijna lounge-achtige muziek maar dan ritmischer en dat ging vloeiend over in elkaar.Ze zullen de komende weken ook in Nederland optreden, met behulp van een Stichting Javanen in Diaspora, en bij terugkeer ook hier.Ik moet zeggen dat ik niet kan wachten tot ze terug zijn in Suriname zodat ik het weer kan zien, maar dan een echt optreden zeg maar. En echt, mijn handen jeuken, enorm, en ik heb ook gezegd dat ik wel mijn ondersteuning zou verlenen in de toekomst en als ze dat willen dan maak ik daar zeker tijd voor vrij!