Oldtimers in Suriname

Vandaag was ik zo blij als een kind. Ik mocht een aantal oldtimers gaan bekijken voor een TV item. Een rijbewijs heb ik niet en moderne auto's herken ik alleen aan de kleur maar zulke unieke collectors items, daar krijg zelfs ik als auto-leek een harde piel van!

In een showroom van een autohandelaar in Paramaribo staan er drie te bewonderen. Een Cadillac uit de jaren 70, een Ford uit 1929 en een Oldsmobile uit 1956. Allemaal origineel en volledig gerestaureerd. Op de Cadillac na zijn ze niet te koop. De eigenaar, Ramon Soerdjbali, heeft een liefde voor zulke auto's en ik snapte hem helemaal.

Mijn oma, ja Olga weer en ik verbaas me er soms zelf over wat een invloed zij wel niet heeft gehad op mij en nog steeds heeft, reed vroeger in de Volkswagen van mijn opa als ze me van school kwam halen. Een witte en ik vond die erg mooi.

De stoelen waren comfortabel en vooral de afwerking van het dashboard en het geluid zijn mooie herinneringen die naar boven kwamen toen ik de auto's zag.

Ik mocht er even in zitten, in de Oldsmobile, en dat was echt super! Elk mens heeft een klein kind in zich en ik heb er jaren mee geworsteld om kleine Chris een plekje te geven in het hart van volwassen Chris. 

Soms is dat namelijk best lastig. Chrisje heeft naast een geweldige toch ook wel een heftige jeugd gehad wat zijn nawerking heeft gehad tot in het volwassen zijn. 

Maar ik was vandaag dus helemaal in mijn element. De lijnen in het ontwerp van de Oldsmobile en de Ford.... zucht!!De knopjes en eigenlijk de hele afwerking. Echt in een woord: stijlvol!

Van de eigenaar moesten we ook echt even luisteren naar het geluid van de claxon dat de Ford voortbracht. Fok man, ff was ik in The Great Gatsby.

dit zat op de Oldsmobile. Prachtig ding dat ook nog werkt!

En even vergat ik dat in die tijd dat deze auto's bestonden, ik waarschijnlijk niet in een zou mogen zitten en geluk zou hebben als ik er achteraan mocht rennen terwijl de heersende(blanke) elite erin reed, zonnebril, hoofddoek, sigaar...

Goed, ik heb nu de luxe ervan te kunnen genieten en schoonheid ik weet dat Chrisje heel erg blij was dat Christio hem dit liet meemaken!

Je krijgt een TIEN!!

Hier in Suriname vind men dat als iemand dood is, je alleen de goede kanten van iemand moet benadrukken want 'niets dan goeds over de doden.' Ik vind dat onzin. Je moet iemand omschrijven zoals hij of zij echt was. Als dat dan alleen goed is, is dat mooi maar ook de slechte kanten of minder goede kanten van iemand zijn onderdeel van diens persoonlijkheid en je doet iemand, in mijn beleving, geen onrecht door terug te kijken en te zeggen: fok die Christio is er niet meer, hij was telefonisch echt slecht bereikbaar en  zoooo wispelturig en hij had er een handje van z'n biezen te pakken en gewoon weg te gaan. Van mij mag dat! Waarom zeg ik dat? Nou:

Mijn opa is overleden, afgelopen zondag. Hij was oud. Zat in een tehuis. Had kwaaltjes. Hij was ook Oostindisch blind, soms Oostindisch doof. 

Op zijn laatste verjaardag, waar ik bij was, had hij nergens last van. Zat hij heel de dag domino te spelen met de paar vrienden die nog in Suriname woonden EN nog in leven waren. 

Het was prettig hem weer in zijn element te zien. Zo prettig, en dat meen ik, dat ik het geeneens erg vond dat toen ik aankwam hij nog niet letterlijk 'whatever, ben bezig' zei. Ik moest er echt om lachen.

Omdat ik al die jaren in Nederland heb gewoond, is er veel wat je mist van de mensen die achterblijven. Zo ook met opa. 

Je hoopt dat hij er nog een tijdje zal zijn ondanks een zeurend gevoel. Want dat had ik al weken. Een zeurend gevoel dat ik hem moest gaan zien. Ik heb t zelfs laten weten aan mijn tante, meerdere malen. 'Hij zit in mijn gedachten, hoe gaat het met hem?, ik moet hem echt gaan zien.'

Hij had namelijk laten weten dat hij de 80 nog wilde halen, dit jaar ging hij richting 81, dus het was al bekend. Toch is het raar als het dan zover is. 

Maar hij was nog maar een schim van de man die ik kende als kind. En ik ben wel blij dat hij het was die bepaalde herinneringen weer naar boven bracht.

De trips met hem en oma. Dat hij accepteerde dat oma(OLGA) voor mij echt God op aarde was en hij 'de man van'. Dat hij hoe dan ook trots was op me.

Dat hij, toen ik de eerste keer terug was in Suriname, schrok toen ik verbaal uithaalde naar iemand die probeerde mij onrecht aan te doen. Dat hij zei dat ik kon zwepen met woorden. 

Maar het mooiste was de dag dat ik even bij hem zat en hij volop aan het praten was. 

Hij lag half in bed, ik zat op de grond of op een bankje, weet ik niet meer, lager in ieder geval. Hij had al drie keer in het gesprek gezegd: "Je krijgt een tien!"

"Wat bedoelt u, opa?"

"Weet je dat niet meer, Christio?"

En ineens explodeerde er een boel beelden in mijn hoofd. Een lachend Chrisje, een lachende oma, een lachende opa. En ik wist het ineens weer. 

Hij en vooral oma OLGA waren erop gebrand mij te leren. Ik heb van die lesjes die ik van ze kreeg voor ik naar de Vrije School ging, mijn passie voor schrijven over gehouden. 

Maar altijd als hij vond dat ik flink was geweest zei hij: "je krijgt een TIEN!"

Ik was hem op dat moment zo dankbaar voor het terug brengen van een van de fijnste jeugdherinneringen die ik heb. Dat zijn er niet zoveel dus het was me echt wat waard.

Verder kende ik opa als een ruftende man. Na het werk zat hij naast oma op de bank en ik lag op de grond en het was te verwachten dat na het eten het concert van zijn darmen begon. 

Als kind kon ik er heel hartelijk om lachen natuurlijk. Hij ging net zo lang door totdat oma snauwde: "Arthur, hou op!!! Ga naar de WC, hoor!" Ik denk dat hij het personage Homer Simpson echt zou kunnen spelen. Zeker als hij mompelde: "oooh mi no firi, mi lesi"(ooo ik heb geen zin, ben lui)

In hetzelfde gesprek wat ik met hem had over de tienen kwam oma OLGA ook weer naar voren.

"Je oma was een heel lieve vrouw!"

Er zat hem iets dwars. Ik denk dat ik wel wist wat. Maar omdat ik dat van horen zeggen heb hou ik dat voor mezelf. 

"Je oma maakte zich altijd druk om anderen. Zelfs op het laatste moment. Ze zei tegen me: 'Arthur, pas goed op jezelf. Er is geen andere vrouw die zoveel geduld met je gaat hebben. Gedraag je'. Dat zei ze." Hij keek in de verte toen hij het zei. "Ze heeft gelijk gehad, ik heb nooit meer zo een vrouw als haar gevonden."

Je weet pas wat je hebt als het er niet meer is.... 

Het komt soms uit onverwachte hoek

Zoals vaker is gebleken is niks beters dan de energie van je familie te krijgen maar ook om te geven als het even niet meezit. Of als het even warrig in je hoofd is. Of gewoon voor de fun en de gezelligheid. Vandaag had ik zo een dag. Een dag waarop eigenlijk niet veel bijzonders gebeurde. Zo een dag die lekker voortkabbelt tot het punt dat je alles hebt gedaan en dan even de tijd vrijmaakt om het te verwerken in een blog. Sinds het vertrek van mijn vader naar Nederland ben ik niet meer naar het huis van mijn oma geweest. Gewoon puur omdat ik geen vervoer heb en met een bus richting het dorp gaan is niet zo een drama, het drama is terugkeren. Dat je op een hoek van een zandweg staat te wachten op een bus die misschien wel of misschien niet komt en als deze niet komt dan weet je niet hoe laat, anyway, het aloude verhaal over het geweldige openbaar vervoer in Suriname. Goed, lang niet geweest daar, en het gevoel dat ik er heen wildemoesthoordetegaan bleef knagen aan me. Het graf van mijn oma is daar en ook al is ze al jaren niet meer in levende lijve aanwezig, voor mij is haar energie er nog en dat is erg belangrijk voor me. Zij die hier wonen hebben ten volste van haar kunnen genieten en na haar dood het verlies kunnen verwerken middels een rouwproces en alle bijbehorende rituelen. Maar al de jaren in Nederland heb ik haar elke dag gemist. Nu ik hier ben, heb ik de mogelijkheid dat gemis te verwerken want er is een plek waar ik heen kan. Het schoonmaken van de tegels op haar grafsteen heeft een bepaald meditatief effect. Bijna alle keren ontstond er een wax-one-wax-off effect dat synchroon ging met mijn ademhaling. Toch is het zo dat er ook een nieuw gemis ontstaat. Want in het nu ben ik hier maar in dit nu is zij er niet behalve in mijn hoofd. Soms heb ik het gevoel dat ze door mijn ogen kijkt. Of misschien wel over mijn schouders kijkt, terwijl ik nu bijvoorbeeld de woorden probeer te vinden om het goed te omschrijven, zodanig dat mensen niet gaan denken dat ik gek ben, haha. Vandaag had ik het gevoel ook. Alsof mijn hoofd een theater was waarbij de stoelen achter mijn ogen zaten en ze dus door mijn ogen naar buiten keek. Dat de gordijnen voor haar opengingen op het moment dat het graf was schoongemaakt en we de begraafplaats verlieten. Een snelle maar intense blik over het erf. Kijken hoe de fruitbomen erbij stonden. Zuchten dat het gras niet gemaaid was. Ik voelde irritatie want mijn vader was er niet en die woonde daar en had alles redelijk opgeknapt en geprobeerd het huis en erf in ere te herstellen maar nu waren er alweer tekenen van verwaarlozing en verval. Op weg terug naar de stad zat ik vol. Ik had me verheugd op iets lekkers van Lelydorp maar toen we, mijn tante en ik, er langs reden had ik geen trek en ik zei ook niks. Ik had een vol gevoel. Ik herkende de weg niet die we enkele uren daarvoor hadden gereden, alsof het allemaal nieuw was, net als de eerste keer toen ik na 20 jaar weer in Suriname kwam. Alles leek anders.. Ik was een paar uur weggeweest maar misschien kreeg ik wel de gevoelens door van iemand die ook al jaren de weg niet had gezien? Anyway, terug in de stad kwam het erop neer dat we ineens bij mijn andere tante zaten. De tante die me had gebracht had te kampen met een stroomstoring. Haar moeder, de zus van mijn oma, zat bij de andere dochter en ondanks dat we wisten dat ze thuis zou worden gebracht, was er op de een of andere manier een noodzaak erheen te gaan en stapten we allemaal in de auto en reden we naar de Vijfde Rijweg en zaten we ineens even bij elkaar. Kwam goed uit, tante was ziek, andere tante lag in ziekenhuis, oma's zus moest even zorgen voor haar kinderen en ik had bijna het gevoel dat mijn oma mij erop uit gestuurd had. Dat ze even zeker wilde weten dat alle mensen waar ze veel contact mee had toen ze bij leven was in orde waren. Vrij snel, leek het, vertrokken we weer. Oma's zus achterlatend want die werd gewoon thuisgebracht. Oma's zus wees op een gegeven moment naar haar dochter en zei "Chrisje, kijk ze zit erbij zoals je oma erbij zat op het laatst, zo ziekjes en magertjes." Het werd lachend gezegd, onze familie lacht heel veel en zo slepen we elkaar en onszelf door veel heen. (Toen ik met een gat in mijn hoofd op de EHBO lag omdat ik was overvallen, moest ik ook lachen ondanks de boosheidwoedefrustratieagressie, iedereen denkt dan dat er niks met je is omdat je lacht maar hey als ik je vertel dat ik pijn heb, hoef ik dat niet extra aan te dikken, rare denkwijze? ja kan...maar wie wil er nou kijken naar iemand die alleen maar zuur is, wie wil alleen maar zuur zijn? humor is belangrijk en een simpele lach kan een kamer of sfeer weer helemaal doen oplichten) Deze keer was ik gelukkig wel bij de zieke versie van mijn oma in het nu. En het was bijzonder dat mijn zieke tante vanonder haar dekentje even zei: "Zus, Dankjewel dat je Chrisje heb gebracht om mij te zien" Het kwam niet aan op dat moment, bij mij ook niet. Toen ik naar huis werd gebracht en ineens besefte dat ik enorme honger had ook nog niet. Net pas..net pas op dit moment dacht ik ooooooooooooooooja, het was wel een bijzondere daaaag!

Neo-Nasi, Suncharged Water, Amandelmelk

Nou, ik zit dus in een huurhuis waar het fornuis op het terras staat en de keuken zelf in het huis, it sucks! Goed, het laat me wel creatief zijn qua koken want dat doe ik binnen met een elektrisch gevalletje en een rijstkoker. Vaak eet ik dus soep of eenpansgerechten. 

Vandaag was dat zo geslaagd dat ik erover moest schrijven, ook omdat ik voor het eerst sinds lange tijd een chille ochtend heb, je weet wel: keuvelen in het huis, oploskoffie met amandelmelk, wasjes draaien, appen met familie. Dat brengt me weer bij het eten want mijn neef had een leuke typo toen hij iets zei over Horst Tappert(Derrick). Hij noemde die een verborgen Neo-Nasi en ik dacht "JA! Dat is een perfecte naam voor mijn gerecht uit de rijstkoker". 

Het was couscous met rozijntjes, maïskorrels, tjapar(dunne, crunchy, smaakvollere versie van taugé waar ik verslaafd aan ben), kipfilet en ja, eeeeindelijk gevonden: broccoli. Uit de diepvries, dat wel, maar net zo lekker als de verse en een stuk goedkoper! Ik bedacht me ook dat ik zo langzamerhand wel steeds meer dingen doe zoals ik gewend was, slecht en goed. 

Zo heb ik m'n boeken natuurlijk en sinds vandaag ook weer m'n oude, vertrouwende pot met muntgeld voor de krappere tijden, nog niet zo vol maar er gaan alleen kwartjes, dubbeltjes en stuivertjes in, hahaha! 

Vandaag heb ik een flesje water buitengezet, gezellig bij OLGA, om op te laden in de zon. Het schijnt dat je op die manier ook de energie van de zon op kunt nemen. Eigenlijk moet het in een kleurloze glazen fles maar ach, het begint net te regenen... Andere keer dus en dan in een glazen pot, heb ff de muntjes voorrang gegeven(typerend?!), haha!

de bitch in het Ralph Lauren shirt...

Blij hoorde ik van mijn nichtjes dat mijn vader OLGA naar de fietsenmaker had gebracht. En blij was ik toen ik haar op ging halen.En blij was ik toen ik naar de stad terug fietste, en van werk naar huis fietste. Heel blij! En de volgende dag ging ik op weg naar werk bij de krant en ja hoor!!! Weer op een kruispunt KRRRAKKK, schoten de trappers weer door en kwam ik geen stap vooruit!! Chrisje was NIET blij!!! Naar de krant gelopen. Na werk bij de krant liep ik naar de volgende job met OLGA aan de hand. En ja, kon ook niet anders dan dat ik werd overvallen door een megaregenbui en tot op mn onderbroek doorweekt in het restaurant aankwam!! Chrisje was NIET blij! Vervolgens werd ik geconfronteerd met het feit dat ik bij het restaurant werk met een stel klojos, op een handvol na dan. Daar heb ik ook mijn meest onbeschofte gast ooit gehad. Een blaaskaak uit Nederland die met twee vriendinnen was die zich erg schaamden voor hem. Hij wilde apart afrekenen(ja Bazar mensen ook hier!!) en ik gaf netjes aan dat het systeem geen rekeningen kon uitsplitsen en of hij zo vriendelijk zou willen zijn het zelf uit te rekenen. Meteen kwam het stoom uit zijn oren en hij zei: JIJ GAAT HET DOEN?! Dus ik zeg:PARDON?!!!!! hij stampvoette nog net niet toen hij zei : JA JIJ MOET HET DOEN! WANT IK BEN KLANT EN DAAROM GA JE HET OOK GEWOON DOEN! Sta je daar.... 36 jaar oud, een nieuw leven op te starten met zo een Hillegersbergpikkie van 21 dat je ff de les komt lezen.... want je staat toch alleen maar te kelneren in een 'derdewereldland'. Dat geeft vooral welgesteldere Nederlandse toeristen het recht blijkbaar om zich weer te wanen in de periode voor 1 juli 1863.. En eerst vond ik die opmerkingen van mensen hier een beetje overdreven, maar ik snap het nu!!! Die toeristen(ook de SuriNeds)die eerst neerbuigend doen en pas normaal met je praten als ze doorhebben dat je uit NL komt...hoe erg!... Surinamers bereiken nooit dat punt dat mensen doorhebben dat ze uit NL komen dus die doorstaan alles zoals ik dat heb gedaan met mister Polo... Ik begon keihard te lachen en ik zei rustig 'weet je, omdat je het zo aardig vraagt zal ik je even helpen, hoor!' Meneertje presteerde het om een half uur later terug te keren, met gierende fietsbanden het eetgedeelte in te rijden met de beschuldiging dat ik hem teveel had laten afrekenen en dat hij echt heel graag zijn geld terug wilde! Na hem meerdere malen te hebben verzocht zijn fiets weg te zetten heb ik hem daarna beleefd uitgelegd dat hij verkeerd gekeken had. En ik was echt beleefd! Niet blij maar wel beleefd terwijl ik het liefst hem en dat stomme fietsje, dat het WEL deed!!!, in elkaar getrapt had. Chrisje was echt boos .. zal ik echt terug naar mijn roots gaan en em ff eenn pijl in zn mars schieten?!!! Anyway, nadat ik het had uitgelegd en hij met zijn mond vol tanden stond en 'Oh' zei, vroeg hij op nog grovere toon hoe ik heette en eiste dat ik het opschreef, wat ik met mijn breedste glimlach heb gedaan waarna de kwal wegging. Mijn avond was wel verpest door zoveel walgelijkheid, verzameld in een blaaskaakje van 1,60m. Zo eentje die het verdient met de achterkant van de vlakke hand geklapt te worden omdat hij als een bitch doet. Anyway, ik kijk er enorm naar uit zijn mail te mogen beantwoorden, die hij natuurlijk gaat sturen! ombeskoft!!!(TJOERIE in t kwadraat)

OLGA stuk, huisje met fornuis buiten

OLGA heeft het deze week begeven. Midden op een druk kruispunt, terwijl ik op weg was naar mijn eerste werkdag bij Dagblad Suriname. Binnen 1 minuut was ik doordrenkt van het zweet natuurlijk, stresssss!!! Maar snel opgehaald door de taxi die ik had gebeld zodat ik niet al te laat op het werk zou verschijnen. Inmiddels heb ik mijn derde dag op de redactie van Dagblad Suriname en het bevalt me prima!!! En OLGA is bij de maak. Deze week ben ik ook naar mijn toekomstige huis geweest. Leuk appartement, achter een groot huis in Ma Retraite. De wijk waar ik wilde wonen. Ondanks dat mijn vader het huis enigszins afkeurde, omdat het achter in hoek weggestopt zat in zijn ogen(ik dacht juist aan rrrrrust!!), en te duur vond, volg ik natuurlijk mijn gevoel en ga ik er voor. Je moet toch ergens beginnen en het huis voelde goed aan. Wel raar dat het fornuis op het terrasje staat, dat helemaal omgeven is door dievenijzer, mijn luxe gevangenis! Gelukkig zal dat tezijnertijd worden verandert maar wie weet vind ik het wel, buiten koken. Time will tell!